"Maliyet + %20 Kâr" Yöntemi Neden Sizi Zarara Sokar?
Kısa cevap: Pazaryerinde KDV dahil satış fiyatı şu formülle bulunur: (maliyet + kargo) ÷ [(1 − hedef marj) ÷ (1 + KDV oranı) − komisyon oranı ÷ 1,2]. Maliyet ve kargo KDV hariç girilir, marj KDV hariç satış üzerinden vergi öncesi kârdır. 100 TL maliyet, 35 TL kargo, %22 komisyon ve %10 KDV ile %15 marj için fiyat yaklaşık 229 TL çıkar.
Birçok tekstil üreticisi ve satıcısı fiyatlandırmayı basit bir formülle yapar: maliyet + hedeflenen kâr yüzdesi. Örneğin 100 TL maliyetli bir ürüne %20 kâr eklenip 120 TL satış fiyatı belirlenir. Sorun şu ki bu yöntem, fiyatın içindeki KDV'yi, pazaryerinin kestiği komisyonu ve kargo giderini hiç hesaba katmaz.
Komisyon oranları pazaryerine ve kategoriye göre değişir; güncel oranı satıcı panelinizden kontrol edin. Komisyon, kargo ve KDV birlikte düşüldüğünde "kârlı" sandığınız ürün gerçekte zarar ediyor olabilir. Bu da genellikle ay sonu ciro ile kâr karşılaştırılana kadar fark edilmez.
Doğru Fiyatlandırma Formülünün Anatomisi
Sağlıklı bir satış fiyatı hesaplarken beş bileşen aynı anda dikkate alınmalıdır. Hepsini KDV hariç düşünmek hesabı sadeleştirir, çünkü alışta ödediğiniz ve komisyon faturasındaki KDV indirilebilir.
1. Maliyet
Hammadde, işçilik ve varsa BOM (reçete) üzerinden hesaplanan üretim maliyeti, KDV hariç. Sadece kumaş fiyatı değil, dikim, aksesuar ve fire oranları da dahil edilmelidir.
2. Kargo
Sabit bir kargo gideri (ör. KDV hariç 35 TL) her satıştan düşülmesi gereken bir maliyettir. Unutulduğunda özellikle düşük fiyatlı ürünlerde marjı ciddi şekilde eritir.
3. Platform Komisyonu
Her pazaryerinin kategoriye göre değişen komisyon oranı vardır. Komisyon satış fiyatı üzerinden kesildiği için formülün paydasında yer alır. Trendyol'da komisyon KDV dahil satış fiyatı üzerinden hesaplanır ve kesilen tutarın içinde %20 KDV vardır. Bu KDV indirilebildiği için gerçek gider komisyon tutarının 1,2'ye bölünmüş halidir.
4. KDV
Pazaryerinde görünen fiyat KDV dahildir. İçindeki KDV size değil devlete aittir, bu yüzden geliriniz fiyatın KDV hariç kısmıdır: fiyat ÷ (1 + KDV oranı). %10 KDV'li bir üründe 110 TL'lik satıştan size kalan gelir 100 TL'dir.
5. Hedef Kâr Marjı
KDV hariç satıştan, vergi öncesi kalmasını istediğiniz kâr oranı. Gelir vergisi bu formüle girmez: Vergi cirodan değil kârdan alınır, yıllık ve dilimli hesaplanır. Ürün fiyatına sabit bir oran olarak eklemek fiyatı gereksiz yere şişirir. Vergi sonrası belirli bir kâr hedefliyorsanız marjı buna göre yükseltin.
Formül
Bu beş bileşeni doğru sırayla bir araya getiren formül şöyledir:
fiyat (KDV dahil) = (maliyet + kargo) ÷ [(1 − marj%) ÷ (1 + KDV%) − komisyon% ÷ 1,2]
Örnek bir hesaplama yapalım: Maliyeti KDV hariç 100 TL olan, %10 KDV'li bir ürünü Trendyol'da satıyorsunuz. Kargo gideri KDV hariç 35 TL, komisyon %22 ve hedeflediğiniz vergi öncesi kâr marjı %15 olsun.
- Payda: (1 − 0,15) ÷ 1,10 − 0,22 ÷ 1,2 = 0,7727 − 0,1833 = 0,5894
- Satış fiyatı: (100 + 35) ÷ 0,5894 ≈ 229,05 TL (KDV dahil)
Sağlamasını yapalım:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| KDV dahil satış fiyatı | 229,05 TL |
| İçindeki KDV (%10, devlete) | −20,82 TL |
| KDV hariç gelir | 208,23 TL |
| Komisyon gideri (229,05 × %22 = 50,39 TL; KDV'si düşülünce) | −41,99 TL |
| Kargo | −35,00 TL |
| Ürün maliyeti | −100,00 TL |
| Vergi öncesi kâr | 31,23 TL (KDV hariç gelirin %15'i) |
"Maliyet + %20" yöntemiyle bu ürüne 120 TL fiyat biçilirdi. Aynı hesapla 120 TL'lik satışta KDV hariç gelir 109,09 TL, komisyon gideri 22 TL olur ve kargo ile maliyet düşülünce yaklaşık 48 TL zarar kalır. Gelir vergisi bu 31,23 TL'lik kâr üzerinden, yıllık beyanda hesaplanır.
Platformlara Göre Komisyon Farkları Neden Önemli?
Aynı ürünü birden fazla pazaryerinde satan işletmeler için tek bir fiyat belirlemek yeterli değildir. Trendyol, Hepsiburada, kendi web siteniz ve mağaza satışlarının her birinin komisyon/gider yapısı farklıdır:
- Trendyol / Hepsiburada: Kategoriye göre değişen komisyon + kargo entegrasyon gideri
- Web sitesi: Ödeme altyapısı komisyonu genelde daha düşük, kargo maliyeti işletmeye ait
- Mağaza satışı: Komisyon yok ama kira, personel gibi sabit giderler formüle farklı şekilde yansıtılmalı
Bu yüzden her kanal için ayrı komisyon ve hedef marj oranı tanımlanması, aynı ürünün farklı platformlarda farklı ama her birinde kârlı fiyatlarla satılmasını sağlar.
Sık Yapılan Fiyatlandırma Hataları
- Kargoyu unutmak: Özellikle düşük birim fiyatlı ürünlerde 30-40 TL'lik sabit kargo gideri marjın büyük bir kısmını yiyebilir.
- Komisyonu satış fiyatından değil maliyetten düşmek: Komisyon her zaman satış fiyatı üzerinden kesilir; maliyet üzerinden hesaplama yapmak sistematik olarak düşük fiyat üretir.
- KDV'yi gelir saymak: Satış fiyatının içindeki KDV size ait değildir. %10 KDV'li üründe fiyatın yaklaşık %9'u, %20 KDV'li üründe yaklaşık %17'si devlete gider.
- Gelir vergisini cirodan düşmek: Vergi kârdan alınır. Fiyat formülüne cirodan bir vergi oranı eklemek fiyatı gereksiz yere yükseltir ve rekabet gücünüzü düşürür.
- Tüm kanallara aynı fiyatı uygulamak: Komisyon oranı düşük bir kanalda gereksiz yere düşük fiyat vermek, yüksek komisyonlu kanalda ise zarar etmek anlamına gelir.
- Fiyatları elle, tek tek güncellemek: Ürün sayısı arttıkça manuel hesaplama hem zaman kaybettirir hem de hata riskini yükseltir.
Fiyatlandırmayı Sistematik Hale Getirmek
Ürün çeşidi ve satış kanalı arttıkça, her ürün için bu hesaplamayı elle yapmak sürdürülebilir olmaktan çıkar. Bu nedenle büyüyen tekstil işletmeleri;
- Kanal bazlı komisyon, kargo ve vergi oranlarını
- Ürün maliyetlerini (BOM/reçete üzerinden)
- Hedef kâr marjlarını
tek bir sistemde tanımlayıp, her ürün için minimum kârlı satış fiyatını otomatik hesaplatmayı tercih eder. Böylece zarar eden ürünler anında görülür, kanal bazlı fiyat farkları tutarlı şekilde uygulanır ve stok/fiyat güncellemeleri bağlı pazaryerlerine otomatik olarak yansır.
Sonuç
Doğru fiyatlandırma; sadece maliyete bir yüzde eklemek değil, komisyon, kargo, vergi ve hedef kâr marjını birlikte hesaba katan bir formülle çalışmaktır. Bu bileşenlerden biri eksik kaldığında, "kârlı" görünen bir satış gerçekte işletmeyi zarara sokabilir.
Her satış kanalı için ayrı ayrı doğru hesaplanmış fiyatlar, hem rekabetçi kalmanızı hem de sürdürülebilir kâr marjı korumanızı sağlar.
Güncelleme (20 Ekim 2026): Formül, KDV'yi ve komisyon faturasının KDV'sini doğru ele alacak şekilde düzeltildi. Önceki sürüm gelir vergisini cirodan düşüyordu.
Sıkça Sorulan Sorular
Pazaryeri komisyonu maliyetten mi, satış fiyatından mı hesaplanır?
Satış fiyatından hesaplanır. Komisyonu maliyet üzerinden hesaplamak, sistematik olarak olması gerekenden düşük fiyat çıkarır.
Kâr marjı ile kâr oranı (markup) arasındaki fark nedir?
Kâr marjı kârın satış fiyatına, kâr oranı (markup) kârın maliyete oranıdır. 100 TL maliyetli ürünü 125 TL'ye satarsanız kâr 25 TL olur: marj %20, markup %25'tir. "Maliyet + %20" demek %20 marj demek değildir.
Her pazaryerinde aynı fiyatla mı satmalıyım?
Hayır. Her kanalın komisyon ve kargo yapısı farklıdır. Aynı fiyat bir kanalda gereksiz düşük, diğerinde zararına olabilir. Her kanal için fiyatı ayrı hesaplayın.
Kargo ücreti satış fiyatına nasıl eklenir?
Kargo, maliyet gibi her satıştan düşülen sabit bir gider olarak maliyete eklenir. Kanallar arası hızlı karşılaştırma için Kâr Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.