Kısa cevap: Kumaşın 1 metresinin ağırlığı gramaj (g/m²) × en (m) formülüyle bulunur. Kilo ile alınan kumaşın metresi ise kilo × 1000 ÷ (gramaj × en) olur. 200 gramlık, 180 cm enindeki kumaşın 1 metresi 360 gramdır. 25 kiloluk bir top bu kumaştan yaklaşık 69,4 metre eder.
Gramaj (GSM) Nedir?
Gramaj, kumaşın 1 metrekaresinin gram cinsinden ağırlığıdır. Kısaltması GSM'dir (grams per square meter). Örme kumaşlar (süprem, ribana, iki iplik, üç iplik) genellikle kilo ile satılır ve gramajla tanımlanır. Dokuma kumaşlar ise çoğunlukla metre ile satılır, gramaj yine teknik bilgi olarak verilir.
Gramaj tek başına metre hesabı için yetmez. 1 metrekare ile 1 metre aynı şey değildir. 1 metre kumaşın alanı, kumaşın eni kadar metrekaredir. Bu yüzden hesapta en mutlaka kullanılır. Metretül ile metrekare farkını kumaş maliyeti yazımızda da anlatmıştık.
Formüller
- 1 metrenin ağırlığı (g) = gramaj × en (m)
- Toplam metre = kilo × 1000 ÷ (gramaj × en)
- Metre fiyatı = kilo fiyatı × gramaj × en ÷ 1000
En, santimetre değil metre olarak yazılır: 180 cm → 1,8.
Örnek: 25 Kiloluk Top
Gramajı 200 g/m², eni 180 cm olan açık en bir kumaştan 25 kilo alınıyor. Kilo fiyatı 180 TL olsun (rakam örnektir).
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 metrenin ağırlığı | 200 × 1,8 | 360 g |
| Toplam metre | 25.000 ÷ 360 | ≈ 69,4 m |
| Metre fiyatı | 180 × 200 × 1,8 ÷ 1000 | 64,80 TL/m |
Metre fiyatını bulduktan sonra ürün başına kumaş maliyeti, ürün başına tüketim (metre) ile çarpılarak hesaplanır. Fire payını da eklemeyi unutmayın.
Tüp (Kapalı En) Kumaşta En İki Kez Sayılır
Yuvarlak örme makinesinden çıkan kumaş tüp halindedir. Tedarikçi bu kumaşın enini çoğunlukla yatırılmış (düz serilmiş) hali ile verir. Tüp yatırıldığında iki kat üst üste durur. Yani 90 cm yatık enli bir tüp kumaş açıldığında 180 cm'dir.
Hesapta bu farkı atlamak en sık yapılan hatadır. 160 gramlık, 90 cm yatık enli tüp kumaşta 1 metrenin ağırlığı 160 × 0,9 × 2 = 288 gramdır. 20 kiloluk top yaklaşık 69,4 metre eder. Eni yalnızca 0,9 alırsanız sonuç iki kat, yani yaklaşık 139 metre çıkar ve maliyetiniz yarı yarıya düşük hesaplanır.
Gramajı Nasıl Kontrol Edersiniz?
Gelen kumaşın gramajı, faturadaki ya da etiketteki değerden farklı olabilir. Kontrol için gramaj kesici (daire kesici) ile kumaştan 100 cm²'lik bir numune kesilir ve hassas terazide tartılır. Numunenin ağırlığı (g) × 100, gramajı verir. 2 gramlık bir numune 200 g/m² demektir.
Kesici yoksa cetvelle 10 × 10 cm'lik bir kare de kesebilirsiniz. Ölçüm, kumaşın kenarından değil ortasından ve farklı noktalardan birkaç numuneyle yapılmalıdır. Gramaj beklenenden yüksekse aynı kilo daha az metre eder. Bu fark, kilo ile alınan kumaşta doğrudan metre maliyetinize yansır. Kabul edilebilir sapmayı tedarikçinizle önceden konuşmanız gerekir.
Kumaş Kartında Gramaj ve Eni Tutmak
Kilo ile alıp metre ile tüketen her işletme bu çevrimi sürekli yapar. Hesabın tutarlı kalması için her kumaşın gramajı ve eni tek bir yerde kayıtlı olmalıdır. TekstilERP'de kumaş kartında en ve gramaj bilgileri tutulabilir, Excel ile toplu aktarılabilir ve kumaş etiketine basılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1 kilo kumaş kaç metre eder?
Gramaja ve ene bağlıdır: 1000 ÷ (gramaj × en). 200 gramlık, 180 cm enindeki kumaşta 1 kilo yaklaşık 2,78 metredir. 160 gramlık, 150 cm enindeki kumaşta yaklaşık 4,17 metredir.
GSM ile gramaj aynı şey mi?
Evet. GSM (grams per square meter), kumaşın metrekare başına gram ağırlığıdır. Türkçede gramaj olarak kullanılır.
Kilo fiyatı metre fiyatına nasıl çevrilir?
Kilo fiyatı × gramaj × en (m) ÷ 1000. 180 TL/kg, 200 g/m² ve 180 cm en için metre fiyatı 64,80 TL'dir.
Tüp kumaşta en nasıl alınır?
Tüp kumaşın yatık eni iki katı alınır, çünkü yatırılmış tüpte iki kat üst üste durur. 90 cm yatık en, hesapta 1,8 metre olarak kullanılır.